Kees Rijvers, PSV-legende: van provincieclub naar Europese top

Kees Rijvers werd op 27 mei 1926 geboren te Princenhage, Breda. De Brabander begon zijn voetballende leven vlak voor het einde van de oorlog bij NAC Breda, alwaar hij in 1951 vertrok. Rijvers tekende bij het Franse Saint-Étienne en werd hierdoor betaald voetballer. In Nederland was dit niet mogelijk, aangezien pas in 1955 clubs werden toegestaan om spelers te betalen.

Tijdens zijn spelersloopbaan was Rijvers een begenadigde voetballer. Hij behoorde tot het 'gouden binnentrio' van het Nederlands elftal, samen met Faas Wilkes en Abe Lenstra. Rijvers speelde 33 interlands in het Oranje-shirt, waarin hij tot tien doelpunten wist te komen. Op de Olympische Spelen van 1948 in Londen kwam Rijvers ook in actie, maar verloor Nederland al in de achtste finales van Groot Brittannië. Het werd 4-3 in de verlenging.

Rijvers stopte in 1963 met voetballen bij de club waar hij begon: NAC Breda. Vlak na zijn actieve carrière ging hij aan de slag als hoofdtrainer bij TSC. Via Willem II (assistent-trainer, red.) en FC Twente (van 1966 t/m 1972, red.) kwam Rijvers terecht bij PSV.

Bij PSV rees de ster van Rijvers en de hoofdtrainer was daarnaast verantwoordelijk voor het vastleggen van de nodige topspelers. Zo tekenden Willy en René van de Kerkhof in 1972 bij de Eindhovense club. Opmerkelijk genoeg gebeurd dit op een kerkhof in het Duitse Kleef, precies tussen Enschede en Eindhoven. Waarom daar? 'Daar komt toch geen mens', zou Rijvers hebben gezegd.

Naast de voetballende tweeling zou Rijvers ook een sterke vertrouwensband ontwikkelen met sterspeler Willy van der Kuijlen. Deze band zou een leven lang duren. Rijvers bouwde aan een nieuw PSV, rondom spelers als Van der Kuijlen, de gebroeders Van de Kerkhof, Ralf Edström en doelman Jan van Beveren. In het seizoen 1973/1974 eindigde PSV als vierde, maar werd met de KNVB Beker voor het eerst in tien jaar weer eens een prijs gewonnen.

Het beleid en de visie van Rijvers zou PSV bepaald geen windeieren opleveren. De Eindhovenaren pakten in 1975 eindelijk weer eens de landstitel en zouden in vier jaar tijd liefst drie keer landskampioen worden. Het grootste hoogtepunt van Rijvers in dienst bij PSV zou echter nog volgen.

Dat zou namelijk plaatsvinden in 1978. De Eindhovenaren beginnen de Europese campagne in Noord-Ierland, tegen Glenavon Football Club. Bij rust staat het slechts 2-2, maar na rust zou PSV afstand nemen. Er werd met 6-2 gewonnen in Noord-Ierland. De return in Eindhoven is een formaliteit en werd met 5-0 gewonnen.

Vervolgens weet PSV achtereenvolgens Widzew Lodz (Polen, red.), Eintracht Braunschweig (West-Duitsland, red.), 1. FC Magdeburg (Oost-Duitsland, red.) en FC Barcelona (Spanje, red.) uit te schakelen en plaatst zich voor de finale tegen het SC Bastia van de Nederlandse aanvaller Johnny Rep.

Over twee wedstrijden bleek PSV te sterk voor de Franse club. Op 26 april 1978 stond het treffen in Frankrijk gepland en op een nagenoeg onbespeelbaar veld (door hevige regenval, red.) werd er met 0-0 gelijkgespeeld. Op 9 mei was het alsnog feest in Eindhoven. SC Bastia werd met 3-0 verslagen door PSV, waarmee de eerste Europese hoofdprijs voor de Eindhovenaren een feit was.

In 1980 kwam er een einde aan de samenwerking tussen Rijvers en PSV. Na een korte periode bij het Belgische Beringen FC ging hij aan de slag als bondscoach van het Nederlands elftal. De voormalig hoofdtrainer van PSV liet de nodige jeugdige talenten doorbreken in Oranje. Ruud Gullit, Marco van Basten, Frank Rijkaard en Wim Kieft debuteerden bijvoorbeeld onder de toenmalige bondscoach.

Een dieptepunt uit zijn loopbaan maakte hij echter ook mee als bondscoach van het Nederlands elftal. Rijvers hoopte het EK van 1984 te halen met Oranje en leek ook goed op weg naar het eindtoernooi in Frankrijk. Voor de laatste wedstrijd had Nederland een positief doelsaldo ten opzichte van Spanje, maar door een 12-1 overwinning van de Spanjaarden op Malta haalde dat land het eindtoernooi.

Spanje eindigde door de monsterzege op een doelsaldo van precies +1 ten opzichte van Nederland. De wedstrijd Spanje-Malta stonk aan alle kanten naar omkoping en anonieme bronnen zouden na afloop van het duel verklaren dat Malta omgerekend zo'n 700.000 euro had ontvangen voor de nederlaag. Met name doelman Bonello, die na rust liefst negen tegendoelpunten om zijn oren kreeg, werd verdacht. Rijvers stapte in 1984 op als bondscoach.

Na zijn periode bij het Nederlands elftal ging Rijvers aan de slag als technisch directeur van FC Twente, waar hij tussen 1986 en 1989 actief was. Toch zou hij nog één keer terugkeren naar PSV, als Aad de Mos in 1994 wordt ontslagen in Eindhoven. Op 68-jarige leeftijd nam hij PSV nog eenmaal bij de hand. Achteraf zou hij verklaren dat hij daar niet aan had moeten beginnen. PSV zou de laatste klus van Rijvers zijn.

In 2004 ontving Rijvers uit handen van Rinus Michels als eerste een oeuvreprijs voor zijn loopbaan. In 2019 werd Rijvers erelid van FC Twente, terwijl de voormalig PSV'er in 2023 werd benoemd tot bondsridder van de KNVB. Onlangs ging PSV bij Rijvers langs om hem persoonlijk zijn Walk of Fame-tegel te overhandigen. Deze wordt in de thuiswedstrijd tegen FC Twente onthuld voor het publiek.

Op maandag 4 maart 2024 overleed Rijvers, in de gezegende leeftijd van 97 jaar. De speelronde na zijn overleden werd er bij iedere wedstrijd in het betaalde voetbal een minuut stilte gehouden voor de oud-PSV'er. Zo waren ook de PSV'ers zestig seconden stil voor het duel tegen Go Ahead Eagles. De oudste voormalig Oranje-international en legende in de geschiedenis van PSV, was niet meer.